“آسو کمال”، مطلبی دارد با عنوان: “کمونیسم نو”. ایشان نسخه اولیه را که به زبان کردی نوشته بود، اخیرا به انگلیسی نیز ترجمه کرده است.
جوهر “بازگشت به خویش” آسو کمال، نقد بلشویسم است و اینکه یک علت انحرافات بلشویسم را چنین توصیف کرده است، که در انقلاب اکتبر، این “حزب” و نه ظبقه بود که قدرت را گرفت و. اینکه همین انحراف، ریشه “دیکتاتوری فردی” و “کیش شخصیت” بود. این “بازبینی” به کمونیسم کارگری و جایگاه منصور حکمت در این کیش شخصیت و “حذف طبقه کارگر” از استراتژی کسب قدرت نیز تسری داده شده است.
هیچکدام از آن انتقاد ها اصلا بررسی “کمونیسم نو” نیستند. اینکه ایشان به این بستر آشنا بازگشته است، در مورد شخص ایشان، با تناقضات شکننده ای روبروست.
چنین به نظر میرسد که آسو کمال ناچار شده است برای کناره گیری از تحزب کمونیسم کارگری توجیهی پیدا کند که وجدان شخصی خود را تسکین بدهد.خواسته یا نا خواسته، او میخواهد به مخاطبان بگوید، اشتباها به مسیر کمونیسم پا گذاشت و برای چند سال “فریب” خورد. از این نظر نوشته او قبل از اینکه حاوی هر انتقاد جدی به بلشویسم و لنینیسم و کمونیسم کارگری باشد، شرح مصیبت ایام نه چندان کوتاه برای “هدر دادن” زمان و از دست رفتن فرصت های “دیگری” است. نیازی نبود که ایشان با این نوشته به مخاطبان چنین القاء کند که پشت این کناره گیری یک “تفکر عمیق” خفته است. من فقط به برخی از نکات انتقادی ایشان اشاره میکنم که حقایق مورد اشاره، سالها قبل از کناره گیری ایشان دقیقا طرح و مورد بررسی مارکسیستی و دست بر قضا از زبان و به قلم منصور حکمت قرار گرفته بودند.
ایشان در زمانی به عضویت حزب کمونیست کارگری عراق در آمدند، که بیش از یک دهه از طرح “انتقاد سوسیالیستی” در تقابل با انتقاد های رایج “دموکراتیک” از علل شکست انقلاب اکتبر، گذشته بود. میتوان حدس زد که آسو کمال دستکم در آن برهه از زمان “شنیده” بود که چنین بررسی انتقادی در جنبش کمونیسم کارگری، متکی به اسناد و بحث ها و پلمیک های زنده ای بودند. ایشان آگاه است که رواج ادبیات آنوقت جنبش کمونیسم کارگری در عراق و “ترجمه” بسیاری از آنها به زبان “کردی”، ریشه اصلی عروج کمونیسم کارگری در عراق و البته مطرح شدن امثال ایشان به عنوان شخصیت سیاسی بود. جهت اطلاع خوانندگان، که آسو کمال با فرض حذف آن اسناد تاریخی، به انبان “انتقاد دموکراتیک” از علل شکست انقلب اکتبر چنگ زده است، لینک به برخی از این ادبیات را اینجا، وارد کرده ام.
*. در حاشیه مباحثات اخیر سوئیزى و بتلهایم
*. بحث در سمینار حزب کمونیست ایران در مورد شوروى ١٩٨۶
*. مسائل گرهى در تحلیل شکست پرولتاریا در شوروى (یک مناظره حزبى)
*. خطوط اصلى یک نقد سوسیالیستى به تجربه انقلاب کارگرى در شوروى
و نکته دوم که بازهم ادعای طرح “کمونیسم نو” را از طرف آسو کمال با مخمصه و مشکل روبرو میکند، دقیا همان بحث “حزب و قدرت سیاسی” است. در درون حزب کمونیست کارگری تقریبا مصادف با عروج جریان “دو خرداد”، عده ای سر به “شورش” برداشتند و در حزب موجود، “جنبش استعفا” راه انداختند. اینها حامل همان سنت منشویکی بودند که با عروج دوخرداد، بر این باور بودند که در سیر تکامل تاریخ، نیازی برای دخالت عنصر دخالتگر نیست. اما این دزدان ناشی به کاهدان زدند، و موضع طرفداری از دوخرداد را گویا به این دلیل اتخاذ کرده بودند، که منصور حکمت “طبقه کارگر” را از استراتژی کسب قدرت کنار زده بود و در نتیجه به تکرار اشتباهات بلشویک ها و لنین پرداخت. فقط این سوال برای من مطرح است که کدام حرکت طبقه بورژوا و خرده بورژوازی، این بار منشویسم آسو کمال را فعال کرده است؟ بر لینکهای زیر کلیک کنید:
*. حزب و قدرت سیاسی
*. در رابطه با نوشته رفیق بهمن شفیق تحت عنوان “سند شماره ١، تزهایى درباره یک بین الملل کمونیستى“
*. خداحافظ رفیق
به نظر من آسو کمال سنگین تر بود اگر به آغاز راهی که منشویکها در انقلاب اکتبر و دو خردادی ها در جنبش کمویسم کارگری، به پایان رقت انگیزی رساندند، گام نگذارد. دلخوشی به دوایر شناخته شده منتقدان دمکراتیک عللل شکست انقلاب اکتبر، ذم و نکوهش دست بردن حزب کمونیستی به قدرت سیاسی و لعن و نفرین متد لنینی و کیش شخصیت و “دیکتاتوری” حزب و فرد، شاید در خلوت تسکین و مرهمی به حساب آید، اما در دنیای واقع و صحنه نبردهای تاریخی با همان تصویری خنده داری تداعی میشود که “دن کیشوت” از خود برای منشویکهای قدیم و “نو” به ارث گذاشت. اسباب کشی سیاسی و شخصی به لبه یک پرتگاه، با روحیه منشویکی نو آسو کمال، مصداق این ضرب المثل است: کسی که خربزه میخورد باید پای لرزش هم بنشیند. با اینحال برای خاطرات ایام رفاقتها و محبت های رفیقانه گذشته، که او را قلبا دوست داشتم، در مواجهه با این سرنوشت خود خواسته و اجتناب پذیر کنونی او برای ایشان ، آرزوی صبر جمیل و اجر جزیل دارم.
ایرج فرزاد
۵ ژوئیه ۲۰۲۶
Posted in: ایرج فرزاد
» Leave a Reply