به سایت ایرج فرزاد خوش آمدید


Posted by at 15 November , 2026

سرگئی سوِتکوف، مورخ! مطلبی توشته است با عنوان: ارباب کتاب‌ها- کتابخانهٔ شخصی استالین

این مقاله را “ا. م. شیری” از روسی به فارسی ترجمه کرده و در برخی سایتها نیز انتشار یافته است. نویسنده به نقل از “گریگوری ماروزوف”- نخستین همسر “سوتلانا”(دختر استالین)– نوشته است:

[استالین، دانشنامه‌ها، کتاب‌های مرجع، آثار دانشمندان نامدار، نوشته‌های کلاسیک‌ها و آثار رهبران حزب را با دقت می خواند و در حاشیه برخی از آنها، یادداشتی مینوشت. او ادامه میدهد که در حاشیه نویسی آثار مارکس و لنین تقریبا هیچ انتقاد جدی دیده نمی شود. تنها بر کتاب “دولت و انقلاب” لنین “دست استالین” این جملات را نوشته بود: «نظریهٔ زوال (دولت)، نظریه‌ای محکوم به شکست است!»]

سرگئی سوتکف این جمله استالین را چنین تعبیر کرده است:

“آموزگار(لنین) اشتباه کرده بود و شاگرد(استالین) اشتباهش را اصلاح کرده بود: خاموش و پس از مرگ او.”

از سوی دیگر توجه کنید به:

“یادداشت هائی در باره مبانی سیاست خارجی دولت کارگری در ایران” نوشته شده در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۰۱  توسط کورش مدرسی و خطاب به منصور حکمت که هنوز در قید حیات بود.

نکته مشابه با یادداشت استالین بر “دولت و انقلاب” لنین، این جملات است:

[نادر جان

در ادامه بحث در مورد سیاست خارجی دولت کارگری در جلسه آیا کمونیسم در ایران پیروز میشود و بحث های دو نفری ما، فکر کردم چیزی که به نظرم می آید را برایت فرموله تر بنویسم. به نظر من شرط بندی روی اینکه افکار عمومی جهان و یا فشار طبقه کارگر کشور های دیگر مانع دخالت نظامی این کشور ها در جهت سرنگونی دولت کارگری میشود هم بی نهایت خوش بینانه است و هم خطرناک، همانطور که همه تجربیات از انقلاب اکتبر تا انقلابات دیگر نشان میدهند. تنها ضمانت عدم دخالت نظامی رسمی و یا ضمنی این دولت ها و بورژوازی و ارتجاع بین المللی، از کانال کشورهائی مثل پاکستان یا عربستان و یا امثال القاعده، قدرت بازدارندگی نظامی – توده ای دولت کارگری است، که تو هم با آن موافق بودی]

در این “یادداشت” بر حاشیه بحث: “آیا پیروزی کمونیسم در ایران ممکن است”- سمینار منصور حکمت در انجمن مارکس لندن،  ۲۴ مارس ۲۰۰۱، که من لینک به متن کتبی را همرا با بحث در سمینار دوم “مبانی کمونیسم کارگری، ضمیمه کرده ام، یک دروغ و جعل آشکار توی ذوق میزند:

اولا “بحث دو نفری” وجود خارجی نداشت. تمام قصه این بود: بعد از سمینار مذکور، وقتی منصور حکمت همراه با آذر ماجدی، علی جوادی و کورش مدرسی عازم منزل بودند، در ماشین این سوال را با قدری تردید و تزلزل از منصور حکمت پرسید. پاسخ منصور حکمت، علاوه بر استدلاهای روشن او در سمینار و در حضور کورش مدرسی، خیلی قاطع،ساده و زمینی بود. او از کورش مدرسی پرسید: “کورش آیا خود تو، حاضری آن “تکمه” را فشار بدهی؟(منظورش فشار دادن “تکمه” بمب اتم بود که در حوزه اختیارات رئیس جمهور و دیگر روسا و “صدر” های دارندگان بمب اتم بود.). آذر ماجدی و علی جوادی میتوانند شهادت بدهند که کورش مدرسی با حالتی آمیخته به نوعی خجالت گفت: “نه”!

سرهم بندی کردن داستان “بحث دو نفره” و سپس این نتیجه گیری غیر اصولی و ضد حقیقت که “خود تو هم با آن موافق بودی”، دیگر مرز پرنسیپ ها را در هم شکسته است.

با این حال، هرکس که مباحث کمونیسم کارگری و بویژه این بحث “آیا پیروزی کمونیسم در ایران ممکن است” را تعقیب کرده باشد، متوجه خواهد شد که تداوم و اراتقاء متدولوژی لنین در همه مباحث کمونیسم کارگری؛ از جمله در برخورد به دولت و بحث “زوال دولت”، دقیقا جوهر شکست انقلاب اکتبر، یعنی سیاست مشابه و یکسان منشویکها و بلشویک ها در برخورد با “ساختمان اقتصادی” جامعه سوسیالیستی و “نوع” دولت آتی را آشکار؛ و چشم انداز “کمونیسم اتمی” را زیر ضرب انتقاد مارکسیستی قرار داده بود. و نکته زشت و زمختی که وجدان هر انسان منصف را آزار میدهد، پیش بردن شیوه به قدرت رساندن سوسیالیسم استالین- برژنف – کیم ایل سونگ- مائو، به این شیوه موژیکی در جعل “بحث دونفره” با منصور حکمت است. به نظر میرسد کورش مدرسی نه فقط در سمینار مورد اشاره، که با کل ادبیات مبانی کمونیسم کارگری، در خلوت فردی و پنهان از احزاب موجود، “حاشیه” هائی همراه با دلچرکینی های قدیمی تر از نوع حاشیه استالین بر “دولت و انقلاب”، در حافظه اش ذخبره کرده بود تا در فرصت مناسب، از آنها رونمائی کند.

این روش “کمونیسم بمب اتمی”، در برخورد به مساله دولت و زوال دولت، پس از مرگ منصور حکمت، بدون لکنت زبان، در نفی بحث “سیاست سازماندهی کمونیسم کارگری در میان طبقه کارگر”، به تمامی از حافظه خفته و در پستوی “دلچرکینی” های قدیمی تر،  بی پرده فوران کرد. به نوشته حسین مرادبیگی، رجوع نمائید.

درست شبیه به “بحث دو نفره” اختراعی و جعلی و دروغ پردازی زشت “تو هم موافق بودی” در باره کمونیسم بمب اتم، دیگر اختراعات کورش مدرسی، بدون اینکه صراحتا بیان کند که در تقابل با مبانی کمونیسم کارگری فرموله شده بودند، در پرده ریاکارانه دیگری شبیه به همان “بحث دو نفره” و با تابلوی “حکمتیسم” از نوع “رسمی” به خورد اطرافیان داده شد. خود من شخصا از زمانی که این جریان “حزب” خوانده شد، یعنی به فاصله کوتاهی از “کنگره اول” از اینها کنار گرفتم. از نظر من معلوم بود که خط “کمونیسم کارگری”، همواره خط در اقلیت و گروه فشار بود حتی در طول آن دوران که منصور حکمت زنده بود. “منشویسم” دیرین و متکی به همه تجربیات “تئوریک”، سیاسی و “نظامی” کمونیسم بمب اتم، در هر تندچ تاریخی، از درون جنبش  نوین کمونیستی ایران، از دوران اتحاد مبارزان کمونیست تا زمان مرگ منصور حکمت، سر برآورده بود. در کردستان زیر پرچم “کومه له” اجتماعی” و ناسیونالیسم چپ، تحرکات  و حملات هیستریک این منشویسم را دیدیم. “دو خرداد” مقطع دیگری برای براه انداختن “شورش” علیه مبانی کمونیسم کارگری بود.

منشویسم بمب اتمی، این بار در غیاب “نادر”، نه نیازی به “شورش” و نه کمپین ترور شخصیت نداشت. قلعه با همراهی و هم خطی لایه کادر،  از “درون” و به نام “حکمتیسم” به تصرف در آمد. من تنها یک مورد را از مقاومت و ایستادگی در درون قلعه به تصرف در آمده، هر چند با تاخیر، دیدم، تا توجه ها را به یک کودتا علیه خط منصور حکمت در حزب مربوطه، متوجه کند. نقدهای حسین مرادبیگی(حمه سور) از استراتژی پشت “کمیته های کمونیستی”. من نسخه پی دی اف مقاله حمه سور را نیز، اینجا ضمیمه کرده ام. حاشیه نویسی کورش مدرسی بر بحث های مبانی کمونیسم کارگری، هنوز هم به عنوان: “یادداشت هائی در باره مبانی سیاست خارجی دولت کارگری در ایران”، در سایت “ایشان” هست.

این دکه جگرکی را برچینید!

ایرج فرزاد

۱۵ نوامبر ۲۰۲۶

ضمیمه ها:

لینک به متن کتبی بحث در سمینار:

آیا پیروزی کمونیسم در ایران، ممکن است؟

لینکه به سمینار:

مبانى کمونیسم کارگرى (سمینار دوم) – سخنرانى در انجمن مارکس لندن

لینک به نسخه پی دی اف نقد حسین مرادبیگی بر “کمیته های کمونیستی”

Posted in: ایرج فرزاد

» Leave a Reply